Đề xuất tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế nợ từ 1 triệu đồng trong dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế đang thu hút nhiều ý kiến trái chiều. Trong khi cơ quan quản lý cho rằng đây là bước “nới lỏng” nhằm loại bỏ các khoản nợ quá nhỏ khỏi diện áp dụng, không ít hộ kinh doanh lại bày tỏ lo ngại về nguy cơ phát sinh áp lực và những vướng mắc ngoài ý muốn nếu quy định được triển khai trên thực tế, đặc biệt với nhóm kinh doanh nhỏ lẻ thường xuyên thay đổi địa điểm hoạt động.

HỘ KINH DOANH LO BỊ HIỂU NHẦM

Trong dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế vừa được Bộ Tài chính gửi Bộ Tư pháp thẩm định đáng chú ý có đề xuất tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ thuế từ 1 triệu đồng và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh.

Sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế gửi thông báo mà vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế, cá nhân kinh doanh, người đại diện pháp luật hoặc người hưởng lợi của doanh nghiệp có thể bị tạm hoãn xuất cảnh.

Song song đó, dự thảo vẫn giữ nguyên các trường hợp đang áp dụng theo quy định hiện hành, như cá nhân kinh doanh, chủ hộ nợ từ 50 triệu đồng hoặc người đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã nợ từ 500 triệu đồng và đã quá hạn trên 120 ngày hay trường hợp cá nhân xuất cảnh để định cư nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên thiết lập ngưỡng 1 triệu đồng áp dụng riêng với nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, vốn được xem là dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ kê khai và duy trì thông tin thuế.

Ở góc nhìn của người kinh doanh nhỏ lẻ, chị Trần Thu Trang, chủ một cửa hàng thời trang tại phường Cầu Giấy (Hà Nội), cho rằng ngưỡng nợ thuế từ 1 triệu đồng để áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh là tương đối thấp. Theo chị, với nhiều hộ kinh doanh cá thể, khoản tiền này đôi khi chỉ tương ứng với một kỳ kê khai thuế hoặc khoản chậm nộp phát sinh trong thời gian ngắn. Nếu chỉ vì chậm xoay dòng tiền hoặc sai sót thủ tục trong vài tuần mà đã bị áp dụng biện pháp mạnh sẽ dễ tạo áp lực tâm lý cho các hộ kinh doanh nhỏ.

“Theo tôi, mức nợ 1 triệu đồng hiện nay không phải quá lớn đối với hộ kinh doanh hay doanh nghiệp. Điều cần xem xét là người nộp thuế có thực sự cố tình chây ỳ hay chỉ gặp vướng mắc tạm thời, tránh áp dụng máy móc cho mọi trường hợp”, chị Trang chia sẻ.

Chị Trang cũng bày tỏ lo ngại rằng quy định mới có thể khiến không ít hộ kinh doanh nhỏ cảm thấy bất an, bởi đặc thù của mô hình này là thường xuyên thay đổi địa điểm buôn bán, thuê mặt bằng ngắn hạn hoặc chưa kịp cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh. Trong một số trường hợp, cơ quan quản lý có thể xác định hộ kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, từ đó dẫn đến nguy cơ áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh chưa phản ánh đúng bản chất sự việc.

Cùng quan điểm, giám đốc điều hành một công ty giải pháp số tại Hà Nội, cho rằng việc áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh đối với cá nhân nợ thuế từ 1 triệu đồng cần được cân nhắc kỹ để tránh tạo áp lực không cần thiết cho môi trường kinh doanh.

Theo vị này, trong hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các startup hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc phát sinh chậm kê khai hay nợ thuế ngắn hạn đôi khi xuất phát từ vấn đề dòng tiền, thủ tục hành chính hoặc sai sót kỹ thuật, không hoàn toàn phản ánh ý thức chấp hành pháp luật thuế.

“Điều quan trọng là phải phân biệt rõ giữa hành vi cố tình trốn tránh nghĩa vụ thuế với những trường hợp phát sinh vướng mắc tạm thời. Nếu áp dụng cứng nhắc cùng một biện pháp cho mọi trường hợp sẽ dễ tạo tâm lý lo ngại cho cộng đồng doanh nghiệp”, người này nhận định.

Vị giám đốc cũng cho rằng cơ quan quản lý nên tăng cường cơ chế cảnh báo, nhắc nhở và tạo điều kiện để người nộp thuế khắc phục trước khi áp dụng các biện pháp mạnh, nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý và môi trường kinh doanh ổn định.

CỤC THUẾ LÊN TIẾNG

Trước nhiều ý kiến cho rằng ngưỡng 1 triệu đồng là quá thấp, Cục Thuế khẳng định đây thực chất là bước "nới lỏng" so với quy định hiện hành.

Cơ quan này phân tích theo Nghị định 49 năm 2025 hiện hành, trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký mà nợ thuế là bị tạm hoãn xuất cảnh đồng nghĩa chỉ cần phát sinh nợ thuế quá 90 ngày, dù số tiền rất nhỏ, người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh nếu sau 30 ngày kể từ khi được thông báo mà chưa khắc phục.

Trong khi đó dự thảo mới bổ sung ngưỡng từ 1 triệu đồng trở lên. Theo Cục Thuế, đây là bước thu hẹp phạm vi áp dụng, không phải siết chặt hơn.

"Việc bổ sung ngưỡng từ 1 triệu đồng nhằm loại trừ các khoản nợ rất nhỏ phát sinh do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc nguyên nhân khách quan", Cục Thuế nêu.

Theo số liệu cơ quan thuế tổng hợp, hơn 496.000 người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số nợ dưới 1 triệu đồng. Tuy nhiên tổng số nợ này khoảng 66 tỉ đồng, chiếm 0,2% tổng nợ thuế của nhóm trường hợp này.

Cục Thuế cho rằng nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện nay, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể ảnh hưởng tới số lượng lớn người nộp thuế vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.

Ngoài số tiền nợ, Cục Thuế nhấn mạnh trạng thái "không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký" là dấu hiệu rủi ro cao trong quản lý thuế, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, thu hồi nợ và có thể phát sinh hành vi né tránh nghĩa vụ tài chính.

Bên cạnh đó, theo dự thảo, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế.

Người nộp thuế phải thuộc diện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, đã được cơ quan thuế gửi thông báo và quá 30 ngày vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế thì mới bị xem xét áp dụng.

Thông báo được gửi qua tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế hoặc cá nhân liên quan và công khai trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý thuế.

Theo Cục Thuế, quy định này nhằm giúp người nộp thuế chủ động khắc phục trước khi có kế hoạch xuất cảnh, tránh tình trạng bất ngờ khi bị áp dụng biện pháp tại cửa khẩu hoặc sân bay mà không được biết trước.

"Khoảng thời gian 30 ngày là thời gian hợp lý để kiểm tra, đối chiếu số nợ; nộp tiền thuế; liên hệ cơ quan thuế xử lý sai sót dữ liệu nếu có, chủ động điều chỉnh kế hoạch xuất cảnh", Cục Thuế nhận định.